Mimari Tasarım Teknoloji ve Tasarım
Mimari tasarım eyleminin, barınma ihtiyacıyla başlayan mekân yaratma
sürecidir. Kişilerin barınmayı öğrenmesi ve çevresindeki farklı işlevsel
yapılar konusunda bilinçlendirilmesi amaçlanır.
Bu ünitede öğrencilerin mimari tasarım eyleminin barınma ihtiyacıyla
başlayan mekân yaratma süreci olduğunu öğrenmesi, çevresindeki farklı
işlevsel yapılar ile sürdürülebilir tasarımın ne olduğu konusunda
bilinçlendirilmesi amaçlanmaktadır.
ÖĞRENME ÇIKTILARI VE SÜREÇ BİLEŞENLERİ
TT7.5.1. Mekânsal analoji yapabilme
a) Birden fazla mekânı gözlemler.
b) Birden fazla mekânın niteliklerini tespit eder.
c) Birden fazla mekânın benzerliklerinden çıkarım yapar.
TT.7.5.2. İşlevsel özelliklerin mimari tasarımda yapısal farklılıklara
yol açtığını algılayabilme
a) Mimari tasarımda işlevsel özelliklerden oluşan yapısal farklılıkları
gözlemler.
b) Mimari yapıları işlevsel farklılıklarına göre karşılaştırır.
TT7.5.3. Yaşamak istediği konutun farklı coğrafi alan ve şartlara uygun
olarak tasarımını oluşturabilme
a) Farklı coğrafi alan ve iklim şartlarına göre kişisel ihtiyaçlara
uygun yaşamak istediği konutun taslağını oluşturur.
b) Tasarımını çizim veya maket yoluyla ürüne dönüştürür.
TT7.5.4. Mimari tasarımı için çoklu ortam sunumu yapabilme
Mimari tasarımı için çoklu ortam sunum özelliklerine göre sunumu
planlar, tasarlar, uygular ve değerlendirir.

İÇERİK ÇERÇEVESİ Mekân Kavramının İncelenmesi
Mimari Tasarım Özelliklerinin Ayırt Edilmesi
Mekânların İşlevsel Farklılıklarının Gözlemlenmesi
Estetik Algının Mimari Yapı Üzerindeki Etkisinin Araştırılması
Anahtar Kavramlar antropometri, coğrafya, doğal ışık durumu,
erişilebilirlik, gürültü, iklim, işlevsellik, manzara,
sürdürülebilirlik, topografya, yaşam biçimi, yön.
ÖĞRENME KANITLARI (Ölçme ve Değerlendirme)
Öğrenme çıktılarının değerlendirilmesinde araştırma sunuları, kavram
haritası, uygun ölçeklerle hazırlanmış bilgilendirme tasarımları, öz,
akran ve performans değerlendirme formları kullanılabilir. Ayrıca elde
edilen verilere göre ürün dosyası (portfolyo), eser-ürün analizi formu
ve proje kontrol listesi, öğrenme kanıtları olarak değerlendirmede
kullanılabilir.
Performans görevi olarak öğrencilerden tasarımını tanıtmak amacıyla
seçtiği materyalleri (tanıtım kartı, afiş, broşür, video, kısa film,
dijital sunum vb.) planlayıp üretmesi, materyalde hedef kitle, mesaj,
görsel hiyerarşi, tipografi-renk, içerik doğruluğu ve sunum akışını
gerekçelendirmesi ve çalışmasını sınıfta sunarak geri bildirimlere göre
kısa bir revizyon yapması istenebilir.
Üretilen tanıtım materyali ve sunum; analitik dereceli puanlama anahtarı
ile değerlendirilebilir.
ÖĞRENME-ÖĞRETME YAŞANTILARI
Temel Kabuller Öğrencilerin geleneksel ve modern mimari arasında
farklılıklar olduğunu, farklı iklim ve coğrafi koşullara göre mimarinin
değişebildiğini; canlıların fiziksel özelliklerine ve yaşam biçimlerine
göre tasarımların da farklılık gösterdiğini bildikleri kabul
edilmektedir.
Ön Değerlendirme Süreci
Farklı ihtiyaçlar için oluşturulmuş mekân tasarımları (sinema salonu,
konferans salonu, okul, müze, tiyatro, spor salonu, cami vb.)
incelenerek işlevsel farklılıkların mimari tasarımda yapısal
farklılıklara yol açtığına ilişkin bilgileri açık uçlu sorularla tespit
edilebilir.
Öğrencilerin yakın çevresindeki okul, hastane, müze, konut, kervansaray,
kümbet, saray vb. yapıları aydınlatma, renk, doku, fiziksel ölçüler vb.
işlevsel özelliklerine göre karşılaştırmaları, kırsal ve kentsel
mimariye örnekler vermeleri ve farklı yaşam tarzlarına göre oluşturulmuş
olan Safranbolu evleri, Kapadokya evleri, Beypazarı evleri, Harran
evleri, Eğin mimarisi, iglolar, pagodalar gibi yapıları inceleyerek
mimari yapılarla yaşam tarzı arasındakiilişkiyi açıklamaları
istenebilir.
Köprü Kurma
Öğrencilerden hayallerindeki çöl, kutup, kıyı şeridi, ormanlık, dağlık
bölge gibi farklı iklim ve coğrafi şartlarına sahip alanları düşünmeleri
istenir. Bu alanlardan kendi kişisel ihtiyaçlarına uygun olan bir konutu
ya da mekânı hayal etmeleri beklenir. Öğrencilerden birkaçının hayal
ettikleri bu konutu arkadaşlarına anlatmaları istenir.
Farklı coğrafi koşullar ve iklim koşullarında yaşayan farklı
kullanıcılara yönelik bir yapıyı düşünmeleri ve bu yapının özelliklerini
ifade etmeleri istenir.
Öğrenme-Öğretme Uygulamaları
TT.7.5.1.
Öğrencilerden farklı iklim ve coğrafi koşullardaki ihtiyaçlar için
oluşturulmuş sinema salonu, konferans salonu, müze, tiyatro, spor
salonu, cami vb. mekânları gözlemlemeleri istenir.
Bu kapsamda Anadolu mimari tasarım örneklerinden biri olan geleneksel
bir Türk evi ile dünyadan farklı mimari tasarım örneklerinden iglo,
pagoda vb. tasarımlarını konu edinen bir film, video, animasyon
öğrencilere izlettirilebilir ya da öğretmen tarafından hazırlanan sunu
paylaşılabilir (OB4, OB5). Öğrencilerden izledikleri sunuda daha önce
görmedikleri veya mimari tasarım açısından yeni fark ettikleri bir
şeyler olup olmadığını sorgulamaları ve bunları sözel olarak ifade
etmeleri beklenir (KB2.8). Bu süreçte estetikle ilgili güzellik, sanat,
uyum, simetri, özgünlük, denge, eleştiri gibi kavramları açıklamaları
(D7.1) ve gözlemledikleri mimari tasarımlara ilişkin estetik unsurları
deneyim ve değerleriyle ilişkilendirerek yorumlamaları teşvik edilir.
Öğrencilerin yakın çevrelerindeki mimari tasarımlarda mekân, çevre,
yaşam biçimi ve kültür ilişkisine bağlı olarak işlevsel farklılıkların
nasıl yapısal farklılıklara yol açtığını gözlemlemeleri, bu mekânların
benzerliklerinden çıkarım yapmaları beklenir. Mimari örnekler üzerinden
insanların farklı kültür ve inançlara sahip olabileceğini fark etmeleri
sağlanabilir
(D14.3, SDB2.3).
Ardından öğrencilerden işlevsel özelliklerin mimari tasarımda yapısal
farklılıklara yol açtığına ilişkin bilgileri araştırmaları, ulaşılan
bilgileri doğrulayarak kaydetmeleri ve tabloya dönüştürerek açıklamaları
istenir (KB2.6, E2.2, OB1). Bu çalışmada kendisiyle, insanlarla ve
içinde yaşadığı doğayla barışık olmanın önemini fark etmeleri (D15.1),
kendi yaşam ortamını, doğayı ve canlıları korumaya yönelik bilinç
geliştirmeleri hedeflenir (SDB2.3).
TT.7.5.2.
Öğrencilerin okul, hastane, müze, konut, kervansaray, kümbet, saray vb.
yapıların özelliklerine ilişkin araştırma yapmaları ve yakın
çevrelerindeki mimari yapıların işlevsel özelliklerden oluşan yapısal
farklılıklarını gözlemlemeleri ve algılamaları sağlanır. Ardından
çevrelerindeki yapıların işlevsel farklılıklarına göre mekânsal
özelliklerini renk, doku, aydınlatma, iklimlendirme, estetik,
sürdürülebilirlik, doğadan esinlenme vb. açılardan karşılaştırmaları
istenir (KB3.1, OB1, E3.10, KB2.7). Bu karşılaştırma verilerini analiz
ederek ilham panosunda göstermeleri sağlanabilir (E3.6). Çalışmanın
gruplar hâlinde yapılması sağlanarak grup çalışma becerilerinin
sergilenmesi ve bilgi paylaşımının etkinleştirilmesi hedeflenebilir.
Gruplar, topladıkları verileri ve analizleri ilham panosunda sunarak
ortak bir bilgi havuzu oluşturur (OB7, D3.4, SDB2.2). Öğrencilerin sanat
eserini toplumlar değerler ve bireysel deneyimleriyle ilişkilendirerek
yorumlamaları beklenir (D7.1, SDB1.1). Ayrıca söz hakkı vermek, söz
kesmemek, etkin dinlemek gibi etkili iletişim becerilerini kullanarak
birbirlerinin görüşlerine saygı duymaları sağlanır (D14.1, SDB2.1).
TT.7.5.3.
Öğrencilerden kişisel ihtiyaçlarına ve farklı coğrafi şartlar ile iklim
şartlarına uygun olarak tasarlayacakları konutu belirleyip çöl, kutup,
kıyı şeridi, ormanlık, dağlık bölge gibi farklı iklim ve coğrafi
şartlara uygun tasarıma yönelik inceleme ve araştırma yapmaları istenir.
Tasarlayacakları konut ya da mekân tasarımına yönelik sürdürülebilir
çözüm önerileri ve fikirler geliştirmeleri ve bunları defterlerine
yazarak eskizler hazırlamaları sağlanır
(SDB3.3). Tasarım oluşturulurken tüketim tercihlerini sürdürülebilirliğe
katkıda bulunacak şekilde yapmaları ve tasarımlarında çevresel etkileri
dikkate almalarının önemi üzerinde durulabilir (OB8, D5.2). Ayrıca
estetik bakış açısıyla özgün eserler ortaya koymaları için
tasarımlarında, bulundukları bölgenin mimari dokusunu ve doğal
malzemelerini kullanmaları sağlanır. Örneğin Karadeniz’de geleneksel
ahşap işçiliğiyle yapılmış bir ev tasarlarken İç Anadolu’da kerpiç veya
taş gibi yerel malzemeleri tercih edebilirler (D7.2, SDB2.3).
Öğrencilerin yaşamak istediği konut projesi için geliştirdiği çözüm
önerilerinden en iyi olduğunu düşündüğü fikri belirlemesi sağlanır
(KB3.1). Öğrenciler belirledikleri fikre yönelik taslak çizimler
hazırlar. Taslak çizimlerini akranları ile paylaşmaları sağlanır.
Bu esnada yeni bilgi, fikir, tavsiye ve eleştirilere açık olmaları, geri
bildirimler doğrultusunda gerekli düzeltmeleri yapmaları beklenir
(D10.1). Öğrencilerin taslak tasarımlarını ürüne dönüştürmeye uygun araç
gereç, yöntem ve teknikleri belirlemesi sağlanır. Ardından tasarımın
üretim aşamalarını maddeler hâlinde sıralaması istenir. İmkânlar
dâhilinde tasarımın çizimini veya maketini oluşturmaları için grup
içinde görev paylaşımı yaparak iş birliği içinde çalışmalarına,
materyalleri etkili şekilde kullanmalarına ve birbirlerine destek
olmalarına özen göstermeleri sağlanır (SDB2.2).
Örneğin bir grup üyeleri arasında biri ölçüleri belirlerken diğeri kesim
ve montaj işlemlerini üstlenebilir böylece süreç daha verimli ilerler
(D3.4, KB3.1, E3.3, E3.10). Bu proje önerisi ve maket geliştirme süreci
kontrol listesi aracılığı ile değerlendirilebilir.
TT.7.5.4.
Öğrencilerden tasarımını sunmak için hangi tanıtım materyallerini
kullanacağını planlayarak (tanıtım kartı, afiş, el broşürü, video, kısa
film, bilgisayar destekli sunum vb.) tasarımlarını oluşturmaları
beklenir. Yaratıcılıklarını geliştirecek faaliyetlere katılmaları ve
çeşitli fikir, argüman ve yeni bilgilere açık olmaları için farklı sunum
tekniklerini deneyerek tasarımlarını en etkili şekilde anlatmaları
teşvik edilir. Örneğin bir öğrenci projesini görselleştirmek için
bilgisayar destekli bir animasyon hazırlarken bir diğeri maket üzerinden
anlatım yapabilir ya da etkileşimli bir afiş tasarlayarak sunumunu
zenginleştirebilir (D3.3). Bu ünite uygulanırken “3. Tasarım Odaklı
Süreç” ünitesi incelenebilir (KB3.1, E3.3). Öğrencilerin hazırladığı
tanıtım materyalini veya materyallerini akranlarıyla paylaşması istenir.
Paylaşma sürecindeki tartışma ortamında birbirlerine söz hakkı vererek,
söz kesmeyerek, etkin dinleyerek etkili iletişim becerilerini
kullanmaları ve birbirlerinin görüşlerine saygı duymaları sağlanır
(D14.1, SDB2.1). Ayrıca arkadaşlarının fikir ve görüşlerine değer
vermeleri için her sunum sonrasında geri bildirim verme süreci planlanır
ve öğrencilerin birbirlerine yapıcı eleştirilerde bulunarak geliştirme
önerileri sunmaları teşvik edilir (E2.4). Örneğin bir öğrenci
arkadaşının tasarımında renk seçimlerini nasıl daha etkili
kullanabileceğini
önerirken bir diğeri anlatımın daha akıcı olması için sunum tekniğiyle
ilgili ipuçları paylaşılabilir (D4.4, D10.1). Çalışma sonunda sunumların
öz değerlendirme ve akran değerlendirmesi yolu ile değerlendirilmesi
sağlanır (SDB1.3). Öğrencilerin hazırladıkları tanıtım materyalleri
performans görevi olarak ele alınabilir. Tasarım, planlama ve uygulama
süreci dereceli puanlama anahtarı ile değerlendirilebilir.
FARKLILAŞTIRMA
Zenginleştirme Öğrencilerden merak ettikleri mimarların hayatlarına ve
farklı coğrafi bölge ve iklim şartlarındaki yaşam biçimleri için
tasarladıkları yapılara ilişkin bilgi toplamaları (yapım yılı,
mimarı,konumu, kullanım amacı, mimari özellikleri vb.) ya da
çevresindeki farklı işlevsel özellikleriolan yapılar konusunda araştırma
yapmaları ve bu verileri birbirleriyle paylaşmaları istenebilir.
“Tasarladığınız bir kahramanın ya da etkilendiğiniz bir masal, roman,
film, oyun karakterinin nerede ve nasıl bir konutta (ahşap, taş, tuğla
vb.) yaşamasını isterdiniz?” sorusu sorulabilir ve öğrencilerden bunu
gerekçeli bir biçimde cevaplamaları istenebilir.
Öğrencilere konuya ilişkin sunum yapabilmeleri için imkân varsa
üniversitelerden akademisyen okula davet edilerek konferans vermesi
istenebilir.
Farklı disiplinlerin bir arada kullanılmasının ne kadar önemli olduğuna
dair bilimsel yayınların incelenmesi sağlanabilir.
Dünyanın 7 Harikası / Dünyanın Yeni 7 Harikası / Kapadokya Evleri / Harran Evleri / Pagoda Evleri / İglo Evleri / Kervansaray / Kümbet / Anadolu’nun Mimarisiyle Ünlü Evleri / Tac Mahal / Machu Picchu / Chichen Itza / Kurtarıcı İsa Heykeli / Çin Seddi / Petra / Kolezyum / Eyfel Kulesi / Trevi (Aşk) Çeşmesi / Pisa Kulesi / Ani Harabeleri / Kız Kulesi / Brooklyn Köprüsü / Mısır Piramitleri / Unesco Dünya Mirası Listesi